[toc]

 

ضرورت استقرار فرهنگ ايمني در صنعت برق و تاريخچه HSE در برق ايران

با شتاب گرفتن حضور شركتها اعم از شركتهاي برق منطقه‌اي، مديريت توليد و توزيع نيروي برق و همچنين حضور مشاورين مختلف در اجراي پروژه‌هاي مجموعه صنعت برق، اهميت استقرار فرهنگ HSE در اين صنعت كاملا مشهود مي‌باشد.

ضرورت وجود ایمنی
هر يك از مشاغل و فعاليت‌هاي حرفه‌اي در  شرايط خاص خود انجام می‌گیرند و اين شرايط گاهي اثرات نامطلوبي را ممكن است بر روي سلامت افراد مشغول به كار داشته باشد. درمجموع شرايطي كه منجر به اين اثرات نامطلوب مي‌گردد را تحت عنوان عوامل زیان‌آور محيط كار مي‌شناسيم. HSE (Health, Safety, Environment) علم و هنر تأمین سلامت و ايمني كارگران حرف مختلف در برابر عوامل زیان‌آور محيط كار است و تلاش دارد كه فرد شاغل در كارهايي كه متناسب باقابلیت‌های جسماني و رواني اوست مشغول به كار شود. ازجمله ديگر وظايف مبحث HSE  حفاظت از منابع طبيعي محیط‌زیست است كه امانتي در دستان ما براي آيندگان محسوب مي‌شود. در ﺣﻘﻴﻘﺖ HSE ، ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺖ، اﻳﻤﻨﻲ و محیط‌زیست را در پروژه‌های مختلف ﺗﺤﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺧﻮد درمی‌آورد. به‌عبارت‌دیگر در هرکدام از شاخه‌های HSE، ﻣﻮاردي گنجانده‌شده ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ به‌تنهایی ﺷﺎﻣﻞ پارامترهاي ﻣﺘﻌﺪدي است. HSE   متشکل از ﺣﺮوف اول ﺳﻪ واژه Health به معنی ﺑﻬﺪاﺷﺖ،Safety به معنی اﻳﻤﻨﻲ و Environmental به معنی محیط‌زیست است كه به‌تفصیل در ادامه اين مبحث ارائه‌شده است.

بهداشت (H) : در ﭘﺮوژه‌ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ(ﻓﺮدي) ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺣﺮﻓه‌‌اي می‌شود بسيار ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ است. درمجموع مبحث بهداشت در سه سطح بهداشت‌کار (Occupational hygiene)، طب کار (Occupational medicine) و خدمات پرستاری و توان‌بخشی مرتبط باکار(Occupational Health  nursing) تعریف‌شده است. بهداشت‌کار از ديدگاه مباحث پیشگیرانه در صنعت، در ساختار HSE نقش دارد. عوامل زیان‌آور محيط كار متعدد بوده و براي سهولت در مطالعه، می‌توان آن را بر  اساس ماهيت ايجاد، به 5 دسته عوامل زیان‌آور فيزيكي ،شيميايي، بيولوژيكي ، ارگونوميكي و رواني تقسيم نمود (خبرنامه پيام توليد برق، شماره 2، زمستان 91) .

اﻳﻤﻨﻲ (S) : در ﻫﺮ ﭘﺮوژه مجموعه‌اي از ﻣﺨﺎﻃﺮات اﻳﻤﻨﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﻋﺪم رﻓﻊ آن مغایرت‌ها،  احتمال بروز حادثه بسيار زياد خواهد بود. درزمینه‌ی اﻳﻤﻨﻲ در پروژه‌ها ، ﻣﺴﺎﺋﻞ گسترده‌ای ﻣﻄﺮح می‌شود ﻛﻪ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ دﺳﺘﻪ اﺳﺖ. دﺳﺘﻪ اول ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻤﻨﻲ در ﻋﻤﻠﻴﺎت است (ﺷﺎﻣﻞ ﺣﻔﺎري ،ﻛﺎر در ارﺗﻔﺎع، ﺟﻮﺷﻜﺎري و ﺑﺮﺷﻜﺎري، اﻳﻤﻨﻲ ماشین‌آلات و…). دﺳﺘﻪ دوم ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻤﻨﻲ در پروژه‌ها (ﺷﺎﻣﻞ اﻳﻤﻨﻲ اﻧﺒﺎر، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺣﺮﻳﻖ، ﻣﺤﺼﻮرﺳﺎزي، ﻋﻼﺋﻢ ﻫﺸﺪاردﻫﻨﺪه و …) است. و دﺳﺘﻪ ﺳﻮم ﺷﺎﻣﻞ اﻳﻤﻨﻲ اﺷﺨﺎص در پروژه‌ها است(ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻓﺮدي).

محیط‌زیست (E) : محیطی است در پروژه‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد ﻫﻮا، ﺧﺎك، آب است که ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﻨﺒﻊ آلایندگی نوع آﻻﻳﻨﺪه ﻣﺘﻔﺎوت است. همچنين حفاظت از منابع طبيعي در برابر مصرف بي‌رويه نيز در اين دسته‌بندی قرار خواهد گرفت.

تقسیم‌بندی کلی HSE

شاخه HSE طیف گسترده‌ای از علوم و مهندسی را به خود اختصاص داده است اما به‌طورکلی می‌توان آن را به دوشاخه اصلي HSE-MS و Technical تقسیم‌بندی نمود كه در ادامه به بررسي آن‌ها مي‌پردازيم.
1. نظام مدیریت  HSE    (HSE-MS : HSE Management System)
به دنبال پيشرفت صنعتي و ورود ماشین‌آلات به عرصه زندگي افراد، پررنگ‌تر شدن نقش تجهيزات و دستگاه‌ها در فرآيندهاي كاري و افزايش تعامل انسان‌ها با اجزاي محیط‌های صنعتي، سازمان‌ها با چالش‌هاي جديد و مستمري در رابطه با موضوعات سلامت، ايمني و بهداشت مواجه شدند. به‌نحوی‌که تنها رعايت قوانين قديمي موجود براي رهايي سازمان‌ها كافي به نظر نمي‌رسيد. لذا ، نظام مديريت HSE به‌عنوان يك ابزار مديريتي براي كنترل و بهبود عملكرد بهداشت، ايمني و محیط‌زیست در همه برنامه‌هاي توسعه صنعتي يا تشكيلات سازماني پا به عرصه ظهور نهاد. این نظام به کمک اهرم‌هایی نظير ايجاد بستر فرهنگي خلاق و نگرشي نو و سيستماتيك، همگرايي و چيدمان هم‌افزای نيروهاي انساني و امكانات و تجهيزات با استفاده از سيستم آموزش كارآمد، ممیزی‌های دوره‌اي، ارزيابي و بهبود مستمر، موجب به حداقل رساندن اثرات نامطلوب صنعت بر محيط و افزايش اثرات مطلوب آن، به صفر رساندن حوادث و آسیب‌های ناشي از كار، ارتقاء سطح سلامت افراد و همچنين صيانت از محیط‌زیست به‌عنوان سرمایه بشريت گرديد. درواقع بدین طریق نظام مدیریت (Management System) به 4 هدف اصلی خود که همان به حداقل رسیدن سطح خطاها، عدم وقوع حوادث، عدم آلودگی محیط‌زیست، وارد نشدن صدمه و آسیب به کارکنان و سایر گروه‌های ذی‌نفع‌ می‌باشند ، رسیده است.
2. مهندسی ( Technical HSE)  HSE
همان‌گونه كه پیش‌تر اشاره گرديد، مهندسی ایمنی و حفاظت محیط‌زیست (HSE) از سه بخش متفاوت و درعین‌حال لاینفک سلامت، ایمنی، محیط‌زیست تشکیل‌شده است. بدیهی است که برای نتیجه‌بخش بودن فعالیت‌هاي مذكور لازم است نظرات و راهکارهای مهندس HSE در کلیه فرایندهای سازمان اعم از طرح ایده، انتخاب فرایندهای تولیدی، طراحی، خرید و ساخت، ساختمان و نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری و برچیدن واحد به کار گرفته شوند.

ضرورت حضور HSE در صنعت

بر اساس اعلام سازمان بین‌المللی کار در هرسال 250 میلیون حادثه ناشی از کار اتفاق می‌افتد و در صورت تبدیل این تعداد حادثه به‌روز، ساعت، دقیقه و ثانیه باید بگوییم که در هر ثانیه 8 حادثه در جهان رخ می‌دهد و اگر قربانی هر حادثه را فقط یک نفر در نظر بگیریم مفهوم آن، این است که در هر ثانیه دست‌کم سلامتی هشت نفر به خطر می‌افتد. در بسیاری از موارد ممکن است یک مورد حادثه رخ دهد ولی تلفات آن بیش از یک نفر باشد. ضمن اینکه آمار ذکرشده آمار حوادث ثبت‌شده در سازمان‌های ذيصلاح است درحالی‌که حوادث زیادی رخ می‌دهد که هیچ مرجعی آن‌ها را ثبت نمی‌نمايد. هدف اﺻﻠﻲ از اجراي پارامترهاي  HSE ﺣﻔﻆ و ارﺗﻘﺎ ﺳﻼﻣﺖ ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ , ﺣﺬف ﻳﺎ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﺎﻧﺪن ﻋﻮاﻣﻞ مؤثر در اﻳﺠﺎد ﻣﺨﺎﻃﺮات  و ﺣﻮادث ﺑﻬﺪاﺷﺖ اﻳﻤﻨﻲ و محیط‌زیست اﺳﺖ. اﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف برنامه‌ها و طرح‌های HSE در سايه  ﺗﻌﻬﺪ و رﻫﺒﺮي ﻣﺪﻳﺮان ارﺷﺪ ميسر می‌شود.

ازجمله دﻻﻳﻞ و ﻣﺰاﻳﺎي اﻳﺠﺎد ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ اﻳﻤﻨﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ و محیط‌زیست (HSE-MS )  مي‌توان به اهميت اين موضوع در ﻛﺸﻮرﻫﺎي توسعه‌یافته ﺟﻬﺎن از مدت‌ها ﭘﻴﺶ اشاره نمود. به‌عنوان‌مثال می‌توان كشور آمريكا را نام برد. توسعه HSE در آمريكا در 3 دوره سازمان‌یافته است :
1.دوره1887 الي 1921 (دوره دپارتمان بهداشت) (سال 1266 الي 1300 هجري شمسي)
2.دوره 1921 الي1941 (دوره Sundwall )  (Dr. John Sundwall) (سال 1300 الي 1320 هجري شمسي)

3.دوره1941 تاكنون (دوره مدرن) (سال 1320 هجري شمسي تا امروز)
اداره ايمني در امريكا در سال 1969 ميلادي تحت عنوان دپارتمان پرسنلي به وجود آمد. در اواسط دهه 1970 ميلادي تقاضا براي ارائه خدمات ايمني به شكل چشم‌گیری افزايش يافت و جايگاه سازماني آن در معاونت قائم‌مقام اداري قرار گرفت. در مرحله بعد، دپارتمان مديريت ريسك و ايمني (SRM) (Safety and Risk Management) تشكيل شد كه اطلاعات اوليه خود را از بازرسي محيط كار و کمیته‌های مديريت ريسك و ايمني دريافت كرده و مهم‌ترین وظيفه آن‌ها پيشگيري و كنترل تلفات و ضايعات بود. مأموريت دپارتمان مذكور مطابق قوانين (OSHA) يا Safety and Risk Management انجام می‌شد. دپارتمان بهداشت “صنعتي- محيط” در سال 1970 ميلادي از ادغام دپارتمان‌های بهداشت صنعتي و بهداشت محیط‌زیست ايجاد شد.در سال 1979 موضوع سم‌شناسی نيز به اين دپارتمان اضافه شد. از آن به بعد در اثر ادغام رشته‌های ديگر دانشگاه با اين رشته، تعداد دپارتمان‌های بهداشت محيط از عدد 9 به عدد 5 كاهش يافت و از سال 1995 دپارتمان علوم بهداشت محيط با گنجاندن رشته تغذيه به دپارتمان HSE در امريكا به يك نظام یکپارچه تبديل شد.

اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﻃﻲ ﺳﺎل‌ﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺪﻳﺮان و ﻣﺴﺌﻮﻻن قرارگرفته و زمینه‌ساز ﺑﺴﺘﺮ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ HSE در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ و ﺷﺘﺎب ﻣﺘﻔﺎوت بوده است. به‌عنوان‌مثال اﻳﻦ ﻣﻬﻢ در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز به‌صورت ﻳﻚ اﺻﻞ و اﻟﺘﺰام ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ است.

ضرورت استقرار فرهنگ ايمني در صنعت برق

با شتاب گرفتن حضور شرکت‌ها اعم از شرکت‌های برق منطقه‌اي، مديريت توليد و توزيع نيروي برق و همچنين حضور مشاورين مختلف در اجراي پروژه‌هاي مجموعه صنعت برق، اهميت استقرار فرهنگ HSE در اين صنعت کاملاً مشهود است. با توجه به تعاريف ارائه‌شده از HSE، می‌توان گفت كه يكي از مقوله‌های  بسيار مهم در ارتباطات درون‌سازمانی و برون‌سازمانی صنعت برق، تعاملات لازم درزمینه كاهش ضايعات با  كاهش و كنترل حوادث از طريق افزايش ضريب ايمني در صنعت است. ایمنی و حفاظت از جان کارکنان سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف صنعت برق یکی از مسائل زیربنایی را تشکیل می‌دهد. بحث ایمنی به اعتقاد بسیاری از کارشناسان به‌عنوان یک مفهوم و معنای فرهنگی باید مورد توجه قرار گیرد و به‌صورت یک فرهنگ عمومی درآید.

از طرف ديگر، با توسعه صنعت و ساخت ماشین‌آلات صنعتی، تعداد مواردی که باید رعایت شود بیشتر و بیشتر می‌شود تا آنجا که هر دستگاهی ایمنی خاص خود را مي‌طلبد. در صورت عدم رعایت مقررات گفته‌شده در مورد هر دستگاه امکان وقوع حادثه زیاد است. کار با موتورهای برقی، آسیب‌های مواد، همگي نیازمند رعایت مقررات ایمنی فنی و تخصصی است و کسانی مجاز به کار با این دستگاه‌ها و تجهیزات هستند که دوره آموزشی کار با دستگاه و دوره‌ی ایمنی کار با دستگاه را با موفقیت گذرانده باشند. اين مقوله پوشش‌دهنده مبحث ايمني يا Safety از مبحث HSE است. از طرف ديگر در زمينه Environment از مباحث HSE می‌توان به اثرات سوء نیروگاه‌های برق بر محیط‌زیست اشاره نمود. تولید مقادیر عظیم انرژی الزاماً با تخلیه خاکستر و دیگر آلاینده‏ها در هوا، ایجاد اختلال در رواناب رودخانه‌ها و بسیاری از عوارض و پدیده‏های دیگر همراه است که همگی در تغییر زیست‌کره مؤثر می‏باشند.

موارد فوق‌الذکر و ساير پارامترهايي كه می‌تواند به‌نوعی هم‌راستا با سلامت و بهداشت، ايمني و حفاظت از محیط‌زیست و منابع طبيعي باشد، همگي توجيه مناسبي براي پیاده‌سازی و اجراي فرهنگ HSE در صنعت برق، است.

تاريخچه HSE در ايران

در تاريخ  29/11/1380 پيرو تأکید وزير نفت مبني بر استقرار سيستم مديريت HSE در اين وزارتخانه، شوراي مركزي نظارت بر ايمني و آتش‌نشانی، نسبت به انتخاب و ترجمه خطوط راهنماي HSE-MS تدوین‌شده توسط OGP (Oil & Gas Producers) همت گماشت. شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌های نفتي ايران در ادامه سياست‌هاي كلان خود در راستاي رسيدن به استانداردهاي جهاني صنايع نفتي و تغيير نگرش دیدگاه‌های سنتي نسبت به مسائل ايمني در مجموعه خود از تاريخ 29/12/1380 اقدام به تشكيل مديريت بهداشت، ايمني و محیط‌زیست نموده است. اين تشكيلات كه جايگزين ادارات ايمني و آتش‌نشانی شده است، در دوره فعاليت كوتاه خود كارنامه‌اي پربار و تأثیری قابل‌توجه در مجموعه‌هاي عملياتي برجا گذاشته است. شركت ملي نفت ايران نيز با الهام از مدل HSE طراحی‌شده در شركت Shell نسبت به تدوين اين استاندارد در مجموعه خود اقدام نموده است. بدين ترتيب هر يك از شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نفت (اعم از شرکت‌های اصلي نفت ، گاز و پتروشيمي و پيمانكاران فرعي) با استفاده از خطوط راهنماي تدوین‌شده در سطح بین‌المللی نسبت به اجراي مدل HSE اقدام نموده است.

هم‌اکنون با توجه به الزام پايبندي تمام شرکت‌های فعال كشور به خط‌مشی HSE، سیاست‌های مربوط به HSE در همه زمینه‌های كاري در حال اجرا مي‌باشد.

ایمنی برق

در صنعت برق اگر ایمنی رعایت نشود ، خطر برق‌گرفتگی حتمی است. بنابراین قبل از دست زدن به سیم یا ادوات برقی جهت تعمیر و یا هرگونه بازرسی بایستی حتماً جریان برق در مدار قطع بوده و مطمئن باشید که جریان برق وجود ندارد و آزمایش وجود یا عدم وجود جریان برق توسط فازمتر صورت می‌گیرد.

>> جریان برق :
جریان برق را با واحد آمپر نشان می‌دهند که بر دو نوع است:
1. جریان مستقیم (DC) : جریان برق حاصل از ژنراتورها و باطری‌ها از این نوع می‌باشد.
2. جریان متناوب (AC):جریان برق شبکه شهری از این نوع می‌باشد.

>> ولتاژ برق :
اندازه‌گیری فشار الکتریکی را با ولت نشان می‌دهند که در صنعت به سه دسته زیر تقسیم می‌شود:
1. ولتاژ بالا که از 650 ولت به بالا است.
2. ولتاژ متوسط که بین 250 تا 650 ولت است.
3. ولتاژ پائین که از 250 ولت کمتر است.
توضیح : ولتاژ پائین ازنظر ایمنی ولتاژ زیر 25 ولت است.

>> مقاومت الکتریکی :
مقاومت در برابر جریان الکتریسیته را مقاومت الکتریکی گویند و واحد اندازه‌گیری آن اهم است. جدول زیر مقاومت بدن انسان را در مقابل جریان الکتریسیته نشان می‌دهد.
مقاومت برحسب اهم — اجزای بدن
——————– — ————
100000 تا 600000 — پوست خشک
1000 — پوست خیس
400 تا 600 — دست و یا اندام داخلی
100 — گوش تا گوش

>> حفاظت الکتریکی:
حفاظت در برابر تماس مستقیم و غیرمستقیم : در کلیه انواع تأسیسات الکتریکی باید برای حفاظت افراد در برابر تماس مستقیم یا غیرمستقیم با ولتاژهای بالا تدابیر ایمنی ویژه‌ای از قبیل اخذ مجوز کار ، شناسایی خطرات توسط کارشناسان واحد برق و ایمنی کارخانه و … به عمل‌آورده شود.

>> باید با توجه به نیازهای خاص شرایط مختلف کاری (نظیر محله‌ای مرطوب یا خیس ، کار در داخل لوله‌ها ، تانک‌ها و …) یک یا چند روش از انواع روش‌های ذکرشده زیر اعمال گردد :
1- کشیدن حصار
2- عایق‌کاری کامل (عایق دوبله – عایق تقویت‌شده)
3- حداکثر ولتاژ ایمن
4- ایزولاسیون ایمن (مانند ترانس‌های ایزوله شده ایمن)
5- اتصال زمین سیم نول
6- نول ایزوله شده
7- اتصال زمین قسمت‌های فاقد برق
8- رله یا سوئیچی که در صورت هرگونه نشتی ولتاژ به زمین جریان را قطع کند (از انواع با حساسیت بالا)
9- وسایل کنترل عایق‌ها
10- کلیدهای قطع مدار به هنگام اتصال به بدنه یا زمین
11- اخذ مجوز کار
12- در صورت امکان استفاده از ولتاژ پائین DC
13- استفاده از کابل‌های سالم و بدون عیب

>> وسایل قطع کننده جریان :
– برای قطع جریان در کلیه هادی‌های الکتریکی فعال در مواقع ضروری ، یک وسیله قطع کننده مرکزی باید پیش‌بینی گردد .
– به‌منظور قطع سریع جریان برق در کلیه هادی‌های الکتریکی باید یک وسیله قطع کننده که دسترسی فوری به آن امکان‌پذیر باشد در مدار کلیه ادوات الکتریکی تعبیه گردد.
– تأسیسات الکتریکی حتی‌الامکان باید به یک قطع کننده اتوماتیک جریان مجهز شوند تا در مواقع بروز نقص در تأسیسات جریان را قطع نماید.

>> حصارها و پوشش‌ها :
– پوشش‌ها ، توری‌های حفاظتی و حصارها باید از مواد غیر آتش‌گیر ساخته‌شده و دارای مقاومت مکانیکی کافی بوده و به‌طور محکم و مطمئن نصب شوند.
– جهت نصب پوشش و حصار بایستی اطمینان حاصل گردد که برق‌دار نخواهند شد.
– برداشتن و جابجایی حصارهای اطراف قسمت‌های حامل جریان برق نباید بدون استفاده از ابزارهای خاص امکان‌پذیر باشد.

>> سیستم ارت وسایل برقی :
از آنجائی که مقاومت سیم در برابر جریان برق از مقاومت بدن انسان کمتر است چنانچه دستگاه برقی ما به‌وسیله یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد.دستگاه‌های برقی سیار به‌وسیله سیمی که در دوشاخه آن تعبیه‌شده به پریز مخصوص متصل می‌گردد. برای دستگاه‌ها و سازه‌های بزرگ باید تمامی کابل‌ها به یک نقطه به نام چاه ارت EARTH PEAT متصل گردند.

>> فیوز :
وسیله‌ای است برای قطع جریان برق ، در حقیقت فیوز شیر اطمینان برق است. زمانی که بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد قبل از اینکه این امر باعث سوختن و یا جرقه الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز می‌سوزد.

>> انواع فیوزها :
1. فیوز خط هوایی یا حلقه‌ای
2. فیوز دوشاخه‌ای
3. فیوز فشنگی
4. فیوز اتوماتیک
5. فیوز استوانه‌ای
باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی‌شده‌اند و استفاده نامناسب از آن‌ها می‌تواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.

 برخی از اصول اولیه ایمنی برق  

1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی حتماً مجوز لازم را اخذ نمایید.
2. قبل از شروع به کار (تعمیر) کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه‌تقسیم را قفل نمایید.
3. چنانچه امکان قفل‌کردن جعبه وجود نداشته باشد، با درآوردن فیوز جریان را قطع نمایید.
4. در صورت امکان برچسب تعمیرات نیز زده شود.
5. فقط برق‌کاران اجازه کار بر روی شبکه یا دستگاه‌ها را دارند.
6. تمامی دستگاه‌های برقی باید دارای سیم ارت باشند.
7. تمامی کابل‌های معیوب باید تعویض شوند.
8. از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود.
9. تمامی دستگاه‌ها باید دوشاخه داشته باشند.
10. برای تعمیر یک وسیله برقی حتماً باید دوشاخه آن را درآورید.
11. در کارهای برقی هیچ‌گاه شانسی عمل نکنید.
12. هیچ‌گاه دوشاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید.
13. هرگز یک سیم برق لخت را لمس نکنید.
14. در زمان حفاری اگر به کابل برقی برخورد نمودید قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید.
15. توجه داشته باشید که کار در زمین‌های مرطوب با وسایل برقی می‌تواند منجر به برق‌گرفتگی شود.
16. فقط دستگاه‌هایی که ولتاژ آن‌ها کمتر از 25 ولت باشد ، خطر برق‌گرفتگی در آن‌ها کاهش‌یافته است.
17. کابل‌های برق که در مسیر عبور و مرور وسایل نقلیه هستند را حتماً باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد.
18. برای هر دستگاه فیوز مناسب را استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفاده مجدد سیم‌پیچی نکنید.
19. هیچ‌گاه کابل دستگاهی که گیرکرده است را با فشار نکشید بلکه به‌آرامی آن را رها کنید.
20. توجه داشته باشید که آتش‌سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش نمود ، استفاده از آب خطرناک است.
21. درصورتی‌که قبل از شروع تعمیرات ، محیط ایمن‌سازی می‌شود باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار ، علائم هشداردهنده و به‌طورکلی تجهیزات ایمنی سازی محیط برداشته شود .

>> اقداماتی که برای نجات شخص برق‌گرفته می‌توان انجام داد عبارت است از :
1- قطع مدار برق
2- رها کردن شخص برق‌گرفته از مدار
3- تنفس مصنوعی
4- رساندن به پزشک

مرگ در اثر برق‌گرفتگی معمولاً نتیجه مستقیم دو چیز است : 
* به هم ریختن کار منظم قلب 
* متوقف شدن دستگاه تنفس 

یک تماس جزئی باسیم یا وسایل برقی انسان را به‌سرعت نابود می‌کند و چنانچه مسیر برق‌گرفتگی از سمت چپ بدن یا از سمت سر باشد خطرناک‌تر است.
مسئله مهم در برق‌گرفتگی تنفس مصنوعی است که باید در کمتر از 3 دقیقه پس از برق‌گرفتگی با انجام این کار جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.
مصدوم را به پشت بخوابانید و بلوز کار یا کت خود را تا کنید و با قرار دادن آن زیرشانه ، به‌طوری‌که سر به عقب کشیده شود ، پهلوی سر مصدوم قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.

 

 

 

فهرست